‘मुख्यमंत्री-माझी लाडकी बहीण’ योजना ही महाराष्ट्रातील महिलांना आर्थिकदृष्ट्या सक्षम बनवण्यासाठी आणि कुटुंबातील त्यांचा निर्णायक सहभाग वाढवण्यासाठी सुरू करण्यात आलेली एक महत्त्वाची योजना आहे. या योजनेबद्दलची सविस्तर माहिती, कागदपत्रे, e-KYC प्रक्रिया आणि यादीत नाव कसे तपासावे याबद्दल खालीलप्रमाणे माहिती दिली आहे...
१. योजनेचे स्वरूप आणि लाभ :
👉उद्देश : महिलांना आर्थिक स्वातंत्र्य प्रदान करणे आणि त्यांच्या आरोग्यामध्ये व पोषणामध्ये सुधारणा करणे.
👉आर्थिक लाभ : या योजनेअंतर्गत पात्र महिलांना दरमहा रु. १,५००/- ची आर्थिक मदत थेट लाभ हस्तांतरणाद्वारे (DBT – Direct Benefit Transfer) त्यांच्या आधार लिंक असलेल्या बँक खात्यात जमा केली जाते.
👉पात्रता निकष :
लाभार्थी महाराष्ट्र राज्याची रहिवासी असावी.
लाभार्थी महिला विवाहित, विधवा, घटस्फोटित, परित्यक्ता किंवा कुटुंबातील एक अविवाहित महिला असावी.
लाभार्थीचे वय किमान २१ वर्षे पूर्ण आणि कमाल ६५ वर्षांपर्यंत असावे.
लाभार्थी कुटुंबाचे वार्षिक उत्पन्न रु. २.५० लाख पेक्षा जास्त नसावे.
लाभार्थीचे स्वतःचे आधार लिंक असलेले बँक खाते असावे.
२. योजनेसाठी आवश्यक कागदपत्रे :
e-KYC (ई-केवायसी) प्रक्रियेसाठी आणि योजनेचा लाभ घेण्यासाठी खालील कागदपत्रे आवश्यक आहेत...
👉आधार कार्ड : लाभार्थी महिलेचे (प्राथमिक ओळखपत्र).
👉फोटो : लाभार्थी महिलेचा लेटेस्ट पासपोर्ट साईज फोटो.
👉उत्पन्नाचा दाखला (Income Certificate) : वार्षिक उत्पन्न रु. २.५० लाखांपेक्षा कमी असल्याचा पुरावा.
👉निवासाचा पुरावा (Domicile Proof) : महाराष्ट्राच्या रहिवासी असल्याचा पुरावा. (यासाठी अधिवास प्रमाणपत्र, किंवा १५ वर्षांपूर्वीचे रेशन कार्ड/मतदार ओळखपत्र/जन्म प्रमाणपत्र/शाळा सोडल्याचा दाखला यापैकी कोणताही एक कागदपत्र चालू शकतो).
👉बँक खात्याचा तपशील : आधार कार्ड जोडलेल्या बँक खात्याचा तपशील.
👉विवाह प्रमाणपत्र (Marriage Certificate) : जर महिला नवविवाहित असेल किंवा तिचे नाव रेशन कार्डवर नसेल तर.
३. लाभार्थी यादीत नाव कसे तपासावे? (गावानुसार)
‘मुख्यमंत्री-माझी लाडकी बहीण’ योजनेची गावानुसार लाभार्थी यादी (Beneficiary List) अधिकृत संकेतस्थळावर किंवा ग्रामपंचायत स्तरावर उपलब्ध असते.
👉ऑनलाइन प्रक्रिया :
👉अधिकृत संकेतस्थळाला भेट द्या : योजनेच्या अधिकृत वेबसाइट https://ladakibahin.maharashtra.gov.in/ ला भेट द्या.
👉लाभार्थी यादी (Beneficiary List) पर्याय शोधा : मुखपृष्ठावर ‘लाभार्थी यादी’ किंवा संबंधित पर्याय शोधा आणि त्यावर क्लिक करा.
👉माहिती निवडा : पुढील पानावर, तुमचा जिल्हा (District), गट/तालुका (Block), गाव (Village) इत्यादी माहिती निवडा.
👉तपशील भरा : त्यानंतर तुमचा अर्ज क्रमांक किंवा आधार क्रमांक दिलेल्या बॉक्समध्ये टाका.
👉यादी पहा : ‘सबमिट’ (Submit) बटणावर क्लिक करा. त्यानंतर तुमच्या स्क्रीनवर जिल्हानिहाय/गावानिहाय लाभार्थी यादी प्रदर्शित होईल.
या यादीत तुम्ही तुमचे नाव तपासू शकता.
👉ऑफलाइन प्रक्रिया :
तुम्ही तुमच्या जवळच्या ग्रामपंचायत कार्यालय किंवा सेतू सुविधा केंद्रामध्ये जाऊन संबंधित अधिकाऱ्याकडे तुमचा अर्ज/आधार क्रमांक सांगून तुमचे नाव यादीत आहे की नाही, हे विचारू शकता.
४. e-KYC (ई-केवायसी) प्रक्रिया कशी करावी?
योजनेचा लाभ अखंडितपणे सुरू ठेवण्यासाठी लाभार्थी महिलांना e-KYC (आधार प्रमाणीकरण) करणे बंधनकारक आहे. दरवर्षी जून महिन्यात e-KYC करणे अनिवार्य आहे.
👉ऑनलाइन e-KYC प्रक्रिया (Ladki Bahin Yojana e-KYC Process) :
👉संकेतस्थळाला भेट द्या :
मुख्यमंत्री-माझी लाडकी बहीण योजनेच्या अधिकृत संकेतस्थळावर (Official Website) https://ladakibahin.maharashtra.gov.in/ जा.
मुखपृष्ठावर तुम्हाला ‘e-KYC बॅनर’ दिसेल, त्यावर क्लिक करा.
👉लाभार्थीचे आधार प्रमाणीकरण...
e-KYC फॉर्म उघडल्यानंतर, तुमचा आधार क्रमांक (Aadhaar Number) आणि पडताळणीसाठी दिलेला सुरक्षा कोड (कॅप्चा कोड – Captcha Code) भरा.
‘आधार प्रमाणीकरणासाठी संमती’ दर्शवून ‘सेंड ओटीपी’ (Send OTP) बटणावर क्लिक करा.
तुमच्या आधार लिंक असलेल्या मोबाईल क्रमांकावर आलेला ओटीपी (OTP) नमूद करा आणि सबमिट करा.
👉स्थिती तपासा
सिस्टीम तुमचा आधार क्रमांक मंजूर लाभार्थी यादीत आहे की नाही हे तपासेल.
जर e-KYC आधीच पूर्ण असेल, तर तसा संदेश मिळेल.
जर पात्र यादीत नाव असेल, तर तुम्हाला पुढील टप्प्यावर जाता येईल.
पती/वडील यांची माहिती भरा
जर तुम्ही पात्र असाल, तर तुम्हाला पती किंवा वडील यांचा आधार क्रमांक आणि कॅप्चा कोड नमूद करण्यास सांगितले जाईल.
संमती दर्शवून ‘सेंड ओटीपी’ बटनावर क्लिक करा आणि आलेला ओटीपी नमूद करा.
जात प्रवर्ग आणि घोषणापत्र (Declaration)
लाभार्थ्याने आपला जात प्रवर्ग (Category) निवडावा लागेल.
त्यानंतर खालील बाबी प्रमाणित (Declaration) कराव्या लागतील:
मी महाराष्ट्र राज्याची रहिवासी आहे.
माझे वय २१ ते ६५ वर्षांदरम्यान आहे.
माझे वार्षिक उत्पन्न रु. २.५० लाखांपेक्षा जास्त नाही.
इतर आवश्यक घोषणांवर टिक करा.
अंतिम सबमिशन.
सर्व माहिती भरल्यानंतर ‘सबमिट’ (Submit) बटणावर क्लिक करून e-KYC प्रक्रिया पूर्ण करा.
e-KYC यशस्वीरित्या पूर्ण झाल्यावर तुम्हाला कन्फर्मेशन संदेश मिळेल.
मी तुमच्यासाठी e-KYC प्रक्रियेची थेट लिंक शोधून देऊ शकतो, ज्यामुळे तुम्हाला प्रक्रिया सुरू करणे सोपे होईल.
नक्कीच, ‘मुख्यमंत्री-माझी लाडकी बहीण’ योजनेतून ज्या महिलांना वगळण्यात आले आहे किंवा ज्या महिला अपात्र ठरतात, त्यांच्याबद्दलची सविस्तर माहिती खालीलप्रमाणे आहे.
योजनेत पारदर्शकता आणण्यासाठी आणि गरजू महिलांनाच लाभ मिळावा यासाठी सरकारने पडताळणी प्रक्रिया (उदा. e-KYC) सुरू केली आहे. या पडताळणीनंतर अनेक अपात्र महिलांना योजनेतून वगळण्यात आले आहे.
१. योजनेतून वगळण्यात येणाऱ्या महिलांचे मुख्य निकष (अपात्रता)
योजनेच्या मूळ निकषांचे आणि नंतर करण्यात आलेल्या पडताळणीच्या आधारावर, खालील प्रकारच्या महिलांना ‘मुख्यमंत्री-माझी लाडकी बहीण’ योजनेसाठी अपात्र ठरवण्यात आले आहे आणि त्यांना वगळण्यात आले आहे...
👉उत्पन्नाचा निकष पूर्ण न करणाऱ्या महिला :
ज्या कुटुंबाचे वार्षिक उत्पन्न रु. २.५० लाख पेक्षा जास्त आहे.
👉वयाचा निकष पूर्ण न करणाऱ्या महिला :
ज्या महिलांचे वय २१ वर्षांपेक्षा कमी आहे.
ज्या महिलांचे वय ६५ वर्षांपेक्षा जास्त आहे. (माजी महिला व बालविकास मंत्री आदिती तटकरे यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, ६५ वर्षांपेक्षा जास्त वय असलेल्या सुमारे १,१०,००० महिलांना वगळण्यात आले आहे.)
👉सरकारी योजनांचा लाभ घेणाऱ्या महिला :
ज्या महिला संजय गांधी निराधार योजना (SGNY) किंवा इंदिरा गांधी राष्ट्रीय विधवा निवृत्ती वेतन योजना (IGNWPS) यांसारख्या इतर सामाजिक न्याय योजनांचा लाभ घेत आहेत. (यामध्ये संजय गांधी निराधार योजनेच्या सुमारे २,३०,००० महिलांना वगळण्यात आले आहे.)
👉सरकारी/खाजगी नोकरीतील महिला :
ज्या महिला सरकारी कर्मचारी आहेत (केंद्र/राज्य शासन, शासकीय महामंडळे, निमशासकीय संस्था इत्यादी) किंवा ज्यांचे कुटुंब सरकारी कर्मचारी आहे.
ज्या महिलांचे कुटुंब आयकर भरते (Income Tax Payer).
👉वाहनांशी संबंधित निकष :
ज्या कुटुंबाकडे चारचाकी वाहन आहे. (या निकषामुळे स्वेच्छेने माघार घेणाऱ्या आणि अपात्र ठरलेल्या सुमारे १,६०,००० महिलांचा समावेश आहे.)
👉e-KYC प्रक्रिया पूर्ण न करणाऱ्या महिला :
ज्या पात्र महिलांनी सरकारने दिलेल्या मुदतीत e-KYC (आधार प्रमाणीकरण) पूर्ण केलेले नाही. e-KYC मुळेच अनेक अपात्र महिलांना वगळण्यास मदत झाली आहे.
👉दुबार अर्ज केलेल्या किंवा चुकीची माहिती देणाऱ्या महिला :
ज्या महिलांनी एकापेक्षा जास्त वेळा अर्ज केले आहेत (दुबार नावे आढळल्याने).
ज्यांनी अर्ज करताना खोटी किंवा चुकीची माहिती दिली आहे.
२. योजनेतून वगळण्याची कारणे...
👉योजनेत पारदर्शकता आणणे : योजनेचा लाभ केवळ गरजू आणि पात्र महिलांनाच मिळावा यासाठी ही पडताळणी प्रक्रिया आणि वगळण्याची कारवाई केली जात आहे.
👉आर्थिक गैरवापर थांबवणे : अपात्र महिलांनी योजनेचा लाभ घेतल्याच्या तक्रारी सरकारकडे आल्यानंतर हा निर्णय घेण्यात आला. चुकीच्या पद्धतीने जमा झालेला निधी थांबवण्यासाठी e-KYC आणि पडताळणी बंधनकारक करण्यात आली.
३. वगळण्यात आलेल्या महिलांचे काय होते?
महिला व बालविकास मंत्री अदिती तटकरे यांनी स्पष्ट केल्यानुसार...
ज्या महिला अपात्र ठरल्या आहेत, त्यांना पुढील मासिक हप्ता (उदा. जानेवारी २०२५ पासून) वितरित केला जाणार नाही.
तसेच, वगळण्यात आलेल्या महिलांच्या बँक खात्यात यापूर्वी जमा करण्यात आलेली लाभाची रक्कम परत घेतली जाणार नाही. (म्हणजेच, जुलै २०२४ ते डिसेंबर २०२४ पर्यंत जमा झालेला निधी परत घेतला जाणार नाही).
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
Good
उत्तर द्याहटवा👍
उत्तर द्याहटवाGood
उत्तर द्याहटवा