👉कुमार सानू - सिने प्रेक्षकांच्या गळ्यातील ताईत...

नव्वदच्या दशकात अनेक सदाबहार आणि सुपरहिट गाण्यांनी हिंदी चित्रपट संगीतविश्वात स्वतःचं स्थान निर्माण करणाऱ्या कुमार सानू यांना न ओळखणारा सिनेरसिक सापडणे कठीण आहे. कुमार सानू यांच्या आवाजाची जादू अल्पावधीत सिने प्रेक्षकांच्या गळ्यातील ताईत झाला होता.

१९९० ‘आशिकी’ या चित्रपटातून कुमार सानू यांना लोकप्रियता मिळाली. या चित्रपटातील त्यांनी गायलेली सगळीच गाणी सुपरहीट ठरली आणि कुमार सानू हे नाव प्रत्येकाच्या ओठावर होते. पार्श्वगायन या क्षेत्रात काम बंद केल्यानंतरही गेली ३५ वर्षे कुमार सानू यांच्या आवाजाची जादू आणि स्टारडम टिकून आहे.

एक काळ होता की, कुमार सानू या नावाने चित्रपटांच्या गाण्यांच्या कॅसेट हातोहात विकल्या जात. १९९१ ते १९९५ या वर्षात सलग पाच वेळा सर्वोत्कृष्ट पुरुष पार्श्वगायक म्हणून फिल्मफेअर पुरस्कार त्यांनी जिंकला; एकाच दिवसात सर्वाधिक गाणी (२८ गाणी) रेकॉर्ड केल्याबद्दल गिनीज वर्ल्ड रेकॉर्डमध्येही त्यांचे नाव नोंदविण्यात आले आहे.

केदारनाथ भट्टाचार्य (कुमार सानू) यांचा जन्म २० ऑक्टोबर १९५७ ला कोलकाता येथे झाला. वडील पशुपती भट्टाचार्य हे गायक आणि संगीतकार असल्याने केदारनाथचे बालपण संगीतसूरांचे बाळकडू घेतच गेले. वडीलांनीच केदारनाथ यांना गायन आणि तबलावादनाचे प्रशिक्षण दिले. कोलकाताच्या सांस्कृतिक पार्श्वभूमीने आणि वडिलांच्या संगीत प्रभावाने लहानपणापासूनच त्यांच्यातील संगीत प्रतिभेचे संगोपन झाले. 

घरात समृद्ध संगीत वातावरण असूनही, केदारनाथने औपचारिक शास्त्रीय संगीताचे प्रशिक्षण घेतले नव्हते, त्यांनी स्वतःच कठोर सराव करून, किशोर कुमार, मोहम्मद रफी आणि त्यांचे वडील यांना आदर्श मानत त्यांना ऐकत, त्यांचे अनुकरण करत आपल्यातील कौशल्य वाढवले होते. 

१९८० च्या दशकात केदारनाथ यांच्या गायन कारकिर्दीची सुरुवात झाली, सुरुवातीला मान्यता मिळवण्यासाठी संघर्ष करावा लागला पण १९८३ मध्ये 'बाप बेटे' या चित्रपटासाठी, इलियाराजा यांच्या संगीत दिग्दर्शनाखाली, वाणी जयराम यांच्यासोबत 'ये प्यार का मौसम' हे त्यांनी गायलेले पहिले गाणे होते. 

१९८७ पर्यंत पुन्हा संधीसाठी वाट पहावी लागली. जगजीत सिंग यांनी आंधी या चित्रपटात केदारनाथ यांना गाण्याची संधी दिली. या चित्रपटानंतर त्यांचे नशीब पालटून, आयुष्यातील यशस्वीतेच्या नव्या अध्यायाची सुरुवात झाली. पुढील वर्षी हिरो हिरालाल (१९८८) या चित्रपटातून गाजलेली गाणी कुमार सानूच्या आवाजात सिनेरसिकांनी ऐकली आणि नंतर बिल्लू बादशाह, जादुगर, जैसी करणी वैसी भरनी, काला बाजार आणि वर्दी या चित्रपटामधील सदाबहार गाण्यांतून केदारनाथ यांची कारकिर्द बहरु लागली.

१९८९ मध्ये, संगीतकार कल्याणजी-आनंदजी यांच्यातील कल्याणजी यांना भेटले. या भेटीनंतर कल्याणजी यांनी केदारनाथ यांचे आदर्श असणा-या किशोर कुमार यांना आदरांजली म्हणून केदारनाथ यांना कुमार सानू असे नाव बदलण्याची सूचना केली. या नामबदलामुळे केदारनाथ यांचे नशीब पालटले. कुमार सानू या नावाची यशोमालिका सुरू होऊन, या नावाने इतिहास घडवला. 

कुमार सानू नाव घेतल्यानंतर पहिलेच यश मिळाले 'आशिकी' (१९९०) या चित्रपटातून. या चित्रपटातील जवळजवळ सर्व गाण्यांना कुमार सानू यांचा आवाज होता. त्या काळातील पिढीसाठी आशिकीची गाणी आणि त्यातील आवाज आपलासा वाटला. 'धीरे धीरे से', 'जाने जिगर जानेमन', 'दिल का आलम', 'अब तेरे बिन', 'बस एक सनम चाहे', 'मैं दुनिया भुला दूंगा' आणि 'तू मेरी जिंदगी है' ही गाणी युवा दिलांची धडकन बनून झटपट हिट झाली, आजही ही गाणी तितकीच लोकप्रिय आहेत.

त्यानंतर 'जुर्म' (१९९०), 

'दिल है के मानता नहीं' (१९९१), 

'मां' (१९९१), 

'साजन' (१९९१), 

'सडक' (१९९१), 

'फूल और कांटे' (१९९१), 

'साथी' (१९९१), 

'दीवाना' (१९९२), 

'दिल का क्या कसूर' (१९९२), 

'जान तेरे नाम' (१९९२), 

'कल की आवाज' (१९९२), 

'राजू बन गया जेंटलमॅन' (१९९२), 

'आंखें' (१९९३), 

'बाजीगर' (१९९३), 

'दलाल' (१९९३), 

'दामिनी' (१९९३), 

'फिर तेरी कहानी याद आई' (१९९३), 

'रंग' (१९९३), 

'सर' (१९९४), 

'१९४२ लव्ह स्टोरी' (१९९४), 

'दिल का वादा' (१९९४), 

'इम्तिहान' (१९९४), 

खुद्दार, नाराज, सलामी (१९९४),  

बरसाद, कुली नं. १ (१९९५) 

"क्रिमिनल (१९९५)" 

"दिलवाले दुल्हनिया ले जायेंगे (१९९५)" 

"नाजायझ (१९९५)" 

"पापा कहते है (१९९६)" 

यासह अनेक चित्रपटातील सदाबहार गाण्यातून कुमार सानू हा सिनेरसिकांच्या गळ्यातील ताईत बनला.

या काळात त्यांनी गायलेली  

'जब कोई बात बिगड जाये', 

'मेरा दिल भी कितना पागल है', 

'तुमसे अपना बनाने की कसम', 

'आयने के सौ टुकड़े', 

'धीरे धीरे प्यार को'  

'जिए तो जिए कैसे', 

'तेरी उम्मीद तेरा इंतजार', 

'दिल है के मानता नहीं' 

'दिल जिगर नजर क्या है'  

"सोचेंगे तुम्हे प्यार", 

"ये आख्खा इंडिया जानता है", 

"लाल दुपट्टेवाली तेरा नाम तो बता",  

"ये काली काली आंखें  

"एक लडकी को देखा",  

"गुटूर गुटूर", 

"ठहरे हुए पानी में", 

"गवाह हैं चांद तारे", 

"युही कट जाएगा सफर साथ चलनें से",  

"तेरे दर पर सनम चले आये", 

"दिल में सनम की सूरत", 

"तेरी मोहब्बत ने", 

"कुछ ना कहो", 

"एक लड़की को देखा", 

"कितना हसीन चेहरा", 

"एक ऐसी लड़की", 

"सम्भाला है मैंने", 

"चेहरा क्या देखते हो"

"राजा को राणी से प्यार", 

"हमको सिर्फ तुमसे प्यार है", 

"तू मिले दिल खिले", 

"तुझे देखा तो" 

या गाण्यांच्या यशामुळे कुमार सानू यांना अफाट प्रसिद्धी मिळाली. १९९० च्या संपूर्ण दशकात कुमार सानू यांचा आवाज असणे ही बॉलीवूड चित्रपटांची गरज होती. या काळात त्यांनी सर्वोत्कृष्ट पुरुष पार्श्वगायक म्हणून सलग पाच फिल्मफेअर पुरस्कार जिंकले. 

१९९० च्या दशकाच्या मध्यात कुमार सानू यांच्या कारकिर्दीत काही काळ विश्रांतीचा गेला. या काळात यश फारसे हाती लागत नव्हते. परंतु परदेस या चित्रपटाच्या यशाने त्यांनी जोरदार पुनरागमन करत त्यानंतर 

'जुडवा', 

'कोयला', 

'नसीब', 

'तमन्ना', 

'विरासत', 

'डुप्लिकेट', 

'दुश्मन', 

'गुलाम'  

"जब प्यार किसी होता है", 

"करीब", 

"प्यार किया तो डरना क्या", 

"सोल्जर", 

"आ अब लौट चलें", 

"दाग द फायर", 

"हम दिल दे चुके सनम", 

"कच्चे धागे", 

"सिर्फ तुम", 

"धडकन" 

या चित्रपटांमध्ये चार्ट-टॉपिंग गाणी देत पुन्हा इतिहास घडवला. 

२००० दशकाच्या सुरुवातीला, नदीम-श्रवण या संगीत दिग्दर्शकांसोबतच्या कुमार सानू यांनी 'कसूर' (२००१), 

'दिल है तुम्हारा' (२००२), 

'दिल का रिश्ता' (२००३) आणि 

'अंदाज' (२००३) 

या चित्रपटांतून त्यांनी गायलेली गाणी सुपरहिट ठरली. 

एकीकडे बॉलिवूडमध्ये नवीन गायकांचा ओघ सुरु होता आणि चित्रपट संगीत बदलाच्या उंबरठ्यावर होते. असे असूनही कुमार सानू यांच्या आवाजाला मागणी कायम होती. भारतीय चित्रपट संगीतातील त्यांच्या योगदानाला भारत सरकारने २००९ मध्ये पद्मश्री पुरस्काराने सन्मानित केले. भारतीय चित्रपटसृष्टीतील सर्वकालीन महान पार्श्वगायकांपैकी एक म्हणून त्यांची ओळख निर्माण झाली. 

कुमार सानू यांनी हिंदी व्यतिरिक्त मराठी, बंगाली, आसामी, भोजपुरी, गुजराती, मल्याळम, तमिळ, पंजाबी, ओडिया आणि इतर अनेक भाषांमध्ये गाणी गायली आहेत. 'होस्टेल डेज' या मराठी चित्रपटासाठी 'सभोवती तुझे हसू' हे गाणे गायले आहे. कुमार सानू यांनी गीत गायनामधून त्यांना मिळालेल्या मानधनाचा उपयोग ग्रामीण मुलांच्या शिक्षणासाठीही केला.

सद्यस्थितीत मात्र कुमार सानू अनेक दिवसांपासून चित्रपट गीत गायनापासून लांब आहेत. त्यांनी २०१५ साली 'दम लगा के हयशा' या चित्रपटात एक गाणे गायले होते. सध्याच्या गाण्यात अश्लीलतेचे प्रमाण खूप आहे आणि या गाण्यांतील शब्दांना काही अर्थ उरला नाही, म्हणून गायन बंद केल्याचे कुमार सानू सांगतात. चार बोतल व्होडका, काम मेरा रोज का... यांसारखी निरर्थक गाणी म्हणण्यात अजिबात इंट्ररेस्ट नसल्याने गायन बंद केले.

यशोशिखर गाठत असतांना कुमार सानू यांच्या वैयक्तिक आयुष्यात अनेक चढ-उतार आले. रिटा भट्टाचार्यसोबत केलेल्या विवाहाची परिणीती १९९४ ला घटस्फोटात झाली. त्यांनी १९९४ साली सलोनी सानू यांच्याशी दुसरा विवाह केला. दुसऱ्या पत्नीपासून कुमार सानू यांना दोन अपत्ये आहेत. ॲना ही मुलगी तर नाल कुमार सानू हा मुलगा आहे. त्यांनी शॅनन या मुलीला २००१ मध्ये दत्तक घेतले होते. ही त्यांची तिन्ही अपत्ये संगीत क्षेत्रात नाव कमावत आहेत. शॅननने हॉलिवूडमध्ये नाव कमावले असून, तिने गायलेले ‘अ लाँग टाइम’ हे गाणं बरंच गाजलं आहे.

➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖