рдоुрдЦ्рдп рд╕ाрдордЧ्рд░ीрд╡рд░ рд╡рдЧрд│ा

ЁЯСЙрддेрдЬोрдорд╣ाрд▓рдп...

рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдоें рдкрдв़ाрдпा рдЬाрддा рд╣ै рдХि рддाрдЬрдорд╣рд▓ рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХाрд░्рдп 1632 рдоें рд╢ुрд░ू рдФрд░ рд▓рдЧрднрдЧ 1653 рдоें рдЗрд╕рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХाрд░्рдп рдкूрд░्рдг рд╣ुрдЖ। 

рдЕрдм рд╕ोрдЪिрдП рдХि рдЬрдм рдоुрдорддाрдЬ рдХा рдЗंрддрдХाрд▓ 1631 рдоें рд╣ुрдЖ рддो рдлिрд░ рдХैрд╕े рдЙрди्рд╣ें 1631 рдоें рд╣ी рддाрдЬрдорд╣рд▓ рдоें рджрдлрдиा рджिрдпा рдЧрдпा, рдЬрдмрдХि рддाрдЬрдорд╣рд▓ рддो 1632 рдоें рдмрдирдиा рд╢ुрд░ू рд╣ुрдЖ рдеा। рдпрд╣ рд╕рдм рдордирдЧрдв़ंрдд рдмाрддें рд╣ैं рдЬो рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬ рдФрд░ рдоुрд╕्рд▓िрдо рдЗрддिрд╣ाрд╕рдХाрд░ों рдиे 18рд╡ीं рд╕рджी рдоें рд▓िрдЦी।

рджрд░рдЕрд╕рд▓ 1632 рдоें рд╣िрди्рджू рдоंрджिрд░ рдХो рдЗрд╕्рд▓ाрдоिрдХ рд▓ुрдХ рджेрдиे рдХा рдХाрд░्рдп рд╢ुрд░ू рд╣ुрдЖ। 1649 рдоें рдЗрд╕рдХा рдоुрдЦ्рдп рдж्рд╡ाрд░ рдмрдиा рдЬिрд╕ рдкрд░ рдХुрд░ाрди рдХी рдЖрдпрддें рддрд░ाрд╢ी рдЧрдИं। рдЗрд╕ рдоुрдЦ्рдп рдж्рд╡ाрд░ рдХे рдКрдкрд░ рд╣िрди्рджू рд╢ैрд▓ी рдХा рдЫोрдЯे рдЧुрдо्рдмрдж рдХे рдЖрдХाрд░ рдХा рдоंрдбрдк рд╣ै рдФрд░ рдЕрдд्рдпंрдд рднрд╡्рдп рдк्рд░рддीрдд рд╣ोрддा рд╣ै। рдЖрд╕ рдкाрд╕ рдоीрдиाрд░ें рдЦрдб़ी рдХी рдЧрдИ рдФрд░ рдлिрд░ рд╕ाрдордиे рд╕्рдеिрдд рдлрд╡्рд╡ाрд░े рдХो рдлिрд░ рд╕े рдмрдиाрдпा рдЧрдпा।

рдЬे рдП рдоाॅрдг्рдбेрд▓рд╕्рд▓ो рдиे рдоुрдорддाрдЬ рдХी рдоृрдд्рдпु рдХे 7 рд╡рд░्рд╖ рдкрд╢्рдЪाрдд VOYAGES AND TRAVELS INTO THE EAST INDIES рдиाрдо рд╕े рдиिрдЬी рдкрд░्рдпрдЯрди рдХे рд╕ंрд╕्рдорд░рдгों рдоें рдЖрдЧрд░े рдХा рддो рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै рдХिंрддु рддाрдЬрдорд╣рд▓ рдХे рдиिрд░्рдоाрдг рдХा рдХोрдИ рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рдирд╣ीं рдХिрдпा। 

рдЯाॅрдо्рд╣рд░рдиिрдП рдХे рдХрдерди рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ 20 рд╣рдЬाрд░ рдордЬрджूрд░ рдпрджि 22 рд╡рд░्рд╖ рддрдХ рддाрдЬрдорд╣рд▓ рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХрд░рддे рд░рд╣рддे рддो рдоाॅрдг्рдбेрд▓рд╕्рд▓ो рднी рдЙрд╕ рд╡िрд╢ाрд▓ рдиिрд░्рдоाрдг рдХाрд░्рдп рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рдЕрд╡рд╢्рдп рдХрд░рддा।

рддाрдЬ рдХे рдирджी рдХे рддрд░рдл рдХे рджрд░рд╡ाрдЬे рдХे рд▓рдХрдб़ी рдХे рдПрдХ рдЯुрдХрдб़े рдХी рдПрдХ рдЕрдоेрд░िрдХрди рдк्рд░рдпोрдЧрд╢ाрд▓ा рдоें рдХी рдЧрдИ рдХाрд░्рдмрди рдЬांрдЪ рд╕े рдкрддा рдЪрд▓ा рд╣ै рдХि рд▓рдХрдб़ी рдХा рд╡ो рдЯुрдХрдб़ा рд╢ाрд╣рдЬрд╣ां рдХे рдХाрд▓ рд╕े 300 рд╡рд░्рд╖ рдкрд╣рд▓े рдХा рд╣ै, рдХ्рдпोंрдХि рддाрдЬ рдХे рджрд░рд╡ाрдЬों рдХो 11рд╡ीं рд╕рджी рд╕े рд╣ी рдоुрд╕्рд▓िрдо рдЖрдХ्рд░ाрдордХों рдж्рд╡ाрд░ा рдХрдИ рдмाрд░ рддोрдб़рдХрд░ рдЦोрд▓ा рдЧрдпा рд╣ै рдФрд░ рдлिрд░ рд╕े рдмंрдж рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рджूрд╕рд░े рджрд░рд╡ाрдЬे рднी рд▓рдЧाрдП рдЧрдП рд╣ैं। 

рддाрдЬ рдФрд░ рднी рдкुрд░ाрдиा рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै। рдЕрд╕рд▓ рдоें рддाрдЬ рдХो рд╕рди् 1115 рдоें рдЕрд░्рдеाрдд рд╢ाрд╣рдЬрд╣ां рдХे рд╕рдордп рд╕े рд▓рдЧрднрдЧ 500 рд╡рд░्рд╖ рдкूрд░्рд╡ рдмрдирд╡ाрдпा рдЧрдпा рдеा।

рддाрдЬрдорд╣рд▓ рдХे рдЧुрдо्рдмрдж рдкрд░ рдЬो рдЕрд╖्рдЯрдзाрддु рдХा рдХрд▓рд╢ рдЦрдб़ा рд╣ै рд╡рд╣ рдд्рд░िрд╢ूрд▓ рдЖрдХाрд░ рдХा рдкूрд░्рдг рдХुंрдн рд╣ै। рдЙрд╕рдХे рдордз्рдп рджंрдб рдХे рд╢िрдЦрд░ рдкрд░ рдиाрд░िрдпрд▓ рдХी рдЖрдХृрддि рдмрдиी рд╣ै। рдиाрд░िрдпрд▓ рдХे рддрд▓े рджो рдЭुрдХे рд╣ुрдП рдЖрдо рдХे рдкрдд्рддे рдФрд░ рдЙрд╕рдХे рдиीрдЪे рдХрд▓рд╢ рджрд░्рд╢ाрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рдЙрд╕ рдЪंрдж्рд░ाрдХाрд░ рдХे рджो рдиोрдХ рдФрд░ рдЙрдирдХे рдмीрдЪोрдмीрдЪ рдиाрд░िрдпрд▓ рдХा рд╢िрдЦрд░ рдоिрд▓ाрдХрд░ рдд्рд░िрд╢ूрд▓ рдХा рдЖрдХाрд░ рдмрдиा рд╣ै। 

рд╣िрди्рджू рдФрд░ рдмौрдж्рдз рдоंрджिрд░ों рдкрд░ рдРрд╕े рд╣ी рдХрд▓рд╢ рдмрдиे рд╣ोрддे рд╣ैं। рдХрдм्рд░ рдХे рдКрдкрд░ рдЧुंрдмрдж рдХे рдордз्рдп рд╕े рдЕрд╖्рдЯрдзाрддु рдХी рдПрдХ рдЬंрдЬीрд░ рд▓рдЯрдХ рд░рд╣ी рд╣ै। рд╢िрд╡рд▓िंрдЧ рдкрд░ рдЬрд▓ рд╕िंрдЪрди рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ा рд╕ुрд╡рд░्рдг рдХрд▓рд╢ рдЗрд╕ी рдЬंрдЬीрд░ рдкрд░ рдЯंрдЧा рд░рд╣рддा рдеा। рдЙрд╕े рдиिрдХाрд▓рдХрд░ рдЬрдм рд╢ाрд╣рдЬрд╣ां рдХे рдЦрдЬाрдиे рдоें рдЬрдоा рдХрд░ा рджिрдпा рдЧрдпा рддो рд╡рд╣ рдЬंрдЬीрд░ рд▓рдЯрдХी рд░рд╣ рдЧрдИ। рдЙрд╕ рдкрд░ рд▓ाॅрд░्рдб рдХрд░्рдЬрди рдиे рдПрдХ рджीрдк рд▓рдЯрдХрд╡ा рджिрдпा, рдЬो рдЖрдЬ рднी рд╣ै।

рдХрдм्рд░рдЧाрд╣ рдХो рдорд╣рд▓ рдХ्рдпों рдХрд╣ा рдЧрдпा? рдордХрдмрд░े рдХो рдорд╣рд▓ рдХ्рдпों рдХрд╣ा рдЧрдпा? рдХ्рдпा рдХिрд╕ी рдиे рдЗрд╕ рдкрд░ рдХрднी рд╕ोрдЪा, рдХ्рдпोंрдХि рдкрд╣рд▓े рд╕े рд╣ी рдиिрд░्рдоिрдд рдПрдХ рдорд╣рд▓ рдХो рдХрдм्рд░рдЧाрд╣ рдоें рдмрджрд▓ рджिрдпा рдЧрдпा। рдХрдм्рд░рдЧाрд╣ рдоें рдмрджрд▓рддे рд╡рдХ्рдд рдЙрд╕рдХा рдиाрдо рдирд╣ीं рдмрджрд▓ा рдЧрдпा। рдпрд╣ीं рдкрд░ рд╢ाрд╣рдЬрд╣ां рд╕े рдЧрд▓рддी рд╣ो рдЧрдИ। рдЙрд╕ рдХाрд▓ рдХे рдХिрд╕ी рднी рд╕рд░рдХाрд░ी рдпा рд╢ाрд╣ी рджрд╕्рддाрд╡ेрдЬ рдПрд╡ं рдЕрдЦрдмाрд░ рдЖрджि рдоें ‘рддाрдЬрдорд╣рд▓’ рд╢рдм्рдж рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рдирд╣ीं рдЖрдпा рд╣ै। рддाрдЬрдорд╣рд▓ рдХो рддाрдЬ-рдП-рдорд╣рд▓ рд╕рдордЭрдиा рд╣ाрд╕्рдпाрд╕्рдкрдж рд╣ै।


‘рдорд╣рд▓’ рд╢рдм्рдж рдоुрд╕्рд▓िрдо рд╢рдм्рдж рдирд╣ीं рд╣ै। рдЕрд░рдм, рдИрд░ाрди, рдЕрдлрдЧाрдиिрд╕्рддाрди рдЖрджि рдЬрдЧрд╣ рдкрд░ рдПрдХ рднी рдРрд╕ी рдорд╕्рдЬिрдж рдпा рдХрдм्рд░ рдирд╣ीं рд╣ै рдЬिрд╕рдХे рдмाрдж рдорд╣рд▓ рд▓рдЧाрдпा рдЧрдпा рд╣ो। 


рдпрд╣ рднी рдЧрд▓рдд рд╣ै рдХि рдоुрдорддाрдЬ рдХे рдХाрд░рдг рдЗрд╕рдХा рдиाрдо рдоुрдорддाрдЬ рдорд╣рд▓ рдкрдб़ा, рдХ्рдпोंрдХि рдЙрдирдХी рдмेрдЧрдо рдХा рдиाрдо рдеा рдоुрдорддा -рдЙрд▓-рдЬрдоाрдиी। рдпрджि рдоुрдорддाрдЬ рдХे рдиाрдо рдкрд░ рдЗрд╕рдХा рдиाрдо рд░рдЦा рд╣ोрддा рддो рддाрдЬрдорд╣рд▓ рдХे рдЖрдЧे рд╕े рдоुрдо рдХो рд╣рдЯा рджेрдиे рдХा рдХोрдИ рдФрдЪिрдд्рдп рдирдЬрд░ рдирд╣ीं рдЖрддा।


рд╡िंрд╕ेंрдЯ рд╕्рдоिрде рдЕрдкрдиी рдкुрд╕्рддрдХ 'AKBAR THE GREAT MOGHUL' рдоें рд▓िрдЦрддे рд╣ैं, рдмाрдмрд░ рдиे рд╕рди् 1530 рдоें рдЖрдЧрд░ा рдХे рд╡ाрдЯिрдХा рд╡ाрд▓े рдорд╣рд▓ рдоें рдЕрдкрдиे рдЙрдкрдж्рд░рд╡ी рдЬीрд╡рди рд╕े рдоुрдХ्рддि рдкाрдИ। рд╡ाрдЯिрдХा рд╡ाрд▓ा рд╡ो рдорд╣рд▓ рдпрд╣ी рддाрдЬрдорд╣рд▓ рдеा। рдпрд╣ рдЗрддрдиा рд╡िрд╢ाрд▓ рдФрд░ рднрд╡्рдп рдеा рдХि рдЗрд╕рдХे рдЬिрддрдиा рджूрд╕рд░ा рдХोрдИ рднाрд░рдд рдоें рдорд╣рд▓ рдирд╣ीं рдеा। рдмाрдмрд░ рдХी рдкुрдд्рд░ी рдЧुрд▓рдмрджрди ‘рд╣ुрдоाрдпूंрдиाрдоा’ рдиाрдордХ рдЕрдкрдиे рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рд╡ृрдд्рддांрдд рдоें рддाрдЬ рдХा рд╕ंрджрд░्рдн ‘рд░рд╣рд╕्рдп рдорд╣рд▓’ (MYSTIC HOUSE) рдХे рдиाрдо рд╕े рджेрддी рд╣ै।


рддाрдЬрдорд╣рд▓ рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рд░ाрдЬा рдкрд░рдорд░्рджिрджेрд╡ рдХे рд╢ाрд╕рдирдХाрд▓ рдоें 1155 рдЕрд╢्рд╡िрди рд╢ुрдХ्рд▓ рдкंрдЪрдоी, рд░рд╡िрд╡ाрд░ рдХो рд╣ुрдЖ рдеा। рдЕрддः рдмाрдж рдоें рдоुрд╣рдо्рдордж рдЧौрд░ी рд╕рд╣िрдд рдХрдИ рдоुрд╕्рд▓िрдо рдЖрдХ्рд░ांрддाрдУं рдиे рддाрдЬрдорд╣рд▓ рдХे рдж्рд╡ाрд░ рдЖрджि рдХो рддोрдб़рдХрд░ рдЙрд╕рдХो рд▓ूрдЯा। рдпрд╣ рдорд╣рд▓ рдЖрдЬ рдХे рддाрдЬрдорд╣рд▓ рд╕े рдХрдИ рдЧुрдиा рдЬ्рдпाрджा рдмрдб़ा рдеा рдФрд░ рдЗрд╕рдХे рддीрди рдЧुрдо्рдмрдж рд╣ुрдЖ рдХрд░рддे рдеे। рд╣िрди्рджुрдУं рдиे рдЙрд╕े рдлिрд░ рд╕े рдорд░рдо्рдордд рдХрд░рдХे рдмрдирд╡ाрдпा, рд▓ेрдХिрди рд╡े рдЬ्рдпाрджा рд╕рдордп рддрдХ рдЗрд╕ рдорд╣рд▓ рдХी рд░рдХ्рд╖ा рдирд╣ीं рдХрд░ рд╕рдХे।

          

рд╡ाрд╕्рддुрдХрд▓ा рдХे рд╡िрд╢्рд╡рдХрд░्рдоा рд╡ाрд╕्рддुрд╢ाрд╕्рдд्рд░ рдиाрдордХ рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдЧ्рд░ंрде рдоें рд╢िрд╡рд▓िंрдЧों рдоें ‘рддेрдЬ-рд▓िंрдЧ’ рдХा рд╡рд░्рдгрди рдЖрддा рд╣ै। рддाрдЬрдорд╣рд▓ рдоें ‘рддेрдЬ-рд▓िंрдЧ’ рдк्рд░рддिрд╖्рдаिрдд рдеा рдЗрд╕ीрд▓िрдП рдЙрд╕рдХा рдиाрдо ‘рддेрдЬोрдорд╣ाрд▓рдп’ рдкрдб़ा рдеा। 


рд╢ाрд╣рдЬрд╣ां рдХे рд╕рдордп рдпूрд░ोрдкीрдп рджेрд╢ों рд╕े рдЖрдиे рд╡ाрд▓े рдХрдИ рд▓ोрдЧों рдиे рднрд╡рди рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ ‘рддाрдЬ-рдП-рдорд╣рд▓’ рдХे рдиाрдо рд╕े рдХिрдпा рд╣ै, рдЬो рдХि рдЙрд╕рдХे рд╢िрд╡ рдоंрджिрд░ рд╡ाрд▓े рдкрд░ंрдкрд░ाрдЧрдд рд╕ंрд╕्рдХृрдд рдиाрдо ‘рддेрдЬोрдорд╣ाрд▓рдп’ рд╕े рдоेрд▓ рдЦाрддा рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рд╡िрд░ुрдж्рдз рд╢ाрд╣рдЬрд╣ां рдФрд░ рдФрд░ंрдЧрдЬेрдм рдиे рдмрдб़ी рд╕ाрд╡рдзाрдиी рдХे рд╕ाрде рд╕ंрд╕्рдХृрдд рд╕े рдоेрд▓ рдЦाрддे рдЗрд╕ рд╢рдм्рдж рдХा рдХрд╣ीं рдкрд░ рднी рдк्рд░рдпोрдЧ рди рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдЙрд╕рдХे рд╕्рдеाрди рдкрд░ рдкрд╡िрдд्рд░ рдордХрдмрд░ा рд╢рдм्рдж рдХा рд╣ी рдк्рд░рдпोрдЧ рдХिрдпा рд╣ै।


рдУрдХ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рд╣ुрдоाрдпूं, рдЕрдХрдмрд░, рдоुрдорддाрдЬ, рдПрддрдоाрддुрдж्рджौрд▓ा рдФрд░ рд╕рдлрджрд░рдЬंрдЧ рдЬैрд╕े рд╕ाрд░े рд╢ाрд╣ी рдФрд░ рджрд░рдмाрд░ी рд▓ोрдЧों рдХो рд╣िрди्рджू рдорд╣рд▓ों рдпा рдоंрджिрд░ों рдоें рджрдлрдиाрдпा рдЧрдпा рд╣ै।


рддाрдЬрдорд╣рд▓ рддेрдЬोрдорд╣рд▓ рд╢िрд╡ рдоंрджिрд░ рд╣ै - рдЗрд╕ рдмाрдд рдХो рд╕्рд╡ीрдХाрд░рдиा рд╣ी рд╣ोрдЧा рдХि рддाрдЬрдорд╣рд▓ рдХे рдкрд╣рд▓े рд╕े рдмрдиे рддाрдЬ рдХे рднीрддрд░ рдоुрдорддाрдЬ рдХी рд▓ाрд╢ рджрдлрдиाрдИ рдЧрдИ рди рдХि рд▓ाрд╢ рджрдлрдиाрдиे рдХे рдмाрдж рдЙрд╕рдХे рдКрдкрд░ рддाрдЬ рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХिрдпा рдЧрдпा। ‘рддाрдЬрдорд╣рд▓’ рд╢िрд╡ рдоंрджिрд░ рдХो рдЗंрдЧिрдд рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рд╢рдм्рдж ‘рддेрдЬोрдорд╣ाрд▓рдп’ рд╢рдм्рдж рдХा рдЕрдкрдн्рд░ंрд╢ рд╣ै। рддेрдЬोрдорд╣ाрд▓рдп рдоंрджिрд░ рдоें рдЕрдЧ्рд░ेрд╢्рд╡рд░рдорд╣ाрджेрд╡ рдк्рд░рддिрд╖्рдаिрдд рдеे। рджेрдЦрдиे рд╡ाрд▓ों рдиे рдЕрд╡рд▓ोрдХрди рдХिрдпा рд╣ोрдЧा рдХि рддрд╣рдЦाрдиे рдХे рдЕंрджрд░ рдХрдм्рд░ рд╡ाрд▓े рдХрдорд░े рдоें рдХेрд╡рд▓ рд╕рдлेрдж рд╕ंрдЧрдорд░рдорд░ рдХे рдкрдд्рдерд░ рд▓рдЧे рд╣ैं рдЬрдмрдХि рдЕрдЯाрд░ी рд╡ рдХрдм्рд░ों рд╡ाрд▓े рдХрдорд░े рдоें рдкुрд╖्рдк рд▓рддा рдЖрджि рд╕े рдЪिрдд्рд░िрдд рдЪिрдд्рд░рдХाрд░ी рдХी рдЧрдИ рд╣ै। 


рдЗрд╕рд╕े рд╕ाрдл рдЬाрд╣िрд░ рд╣ोрддा рд╣ै рдХि рдоुрдорддाрдЬ рдХे рдордХрдмрд░े рд╡ाрд▓ा рдХрдорд░ा рд╣ी рд╢िрд╡ рдоंрджिрд░ рдХा рдЧрд░्рднрдЧृрд╣ рд╣ै। рд╕ंрдЧрдорд░рдорд░ рдХी рдЬाрд▓ी рдоें 108 рдХрд▓рд╢ рдЪिрдд्рд░िрдд рдЙрд╕рдХे рдКрдкрд░ 108 рдХрд▓рд╢ рдЖрд░ूрдв़ рд╣ैं, рд╣िрди्рджू рдоंрджिрд░ рдкрд░ंрдкрд░ा рдоें 108 рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा рдХो рдкрд╡िрдд्рд░ рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै।


рддेрдЬोрдорд╣ाрд▓рдп рдЙрд░्рдл рддाрдЬрдорд╣рд▓ рдХो рдиाрдЧрдиाрдеेрд╢्рд╡рд░ рдХे рдиाрдо рд╕े рдЬाрдиा рдЬाрддा рдеा, рдХ्рдпोंрдХि рдЙрд╕рдХे рдЬрд▓рд╣рд░ी рдХो рдиाрдЧ рдХे рдж्рд╡ाрд░ा рд▓рдкेрдЯा рд╣ुрдЖ рдЬैрд╕ा рдмрдиाрдпा рдЧрдпा рдеा। рдпрд╣ рдоंрджिрд░ рд╡िрд╢ाрд▓рдХाрдп рдорд╣рд▓ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдеा। рдЖрдЧрд░ा рдХो рдк्рд░ाрдЪीрдирдХाрд▓ рдоें рдЕंрдЧिрд░ा рдХрд╣рддे рдеे, рдХ्рдпोंрдХि рдпрд╣ рдЛрд╖ि рдЕंрдЧिрд░ा рдХी рддрдкोрднूрдоि рдеी। рдЕंрдЧिрд░ा рдЛрд╖ि рднрдЧрд╡ाрди рд╢िрд╡ рдХे рдЙрдкाрд╕рдХ рдеे। 


рдмрд╣ुрдд рдк्рд░ाрдЪीрди рдХाрд▓ рд╕े рд╣ी рдЖрдЧрд░ा рдоें 5 рд╢िрд╡ рдоंрджिрд░ рдмрдиे рдеे। рдпрд╣ां рдХे рдиिрд╡ाрд╕ी рд╕рджिрдпों рд╕े рдЗрди 5 рд╢िрд╡ рдоंрджिрд░ों рдоें рдЬाрдХрд░ рджрд░्рд╢рди рд╡ рдкूрдЬрди рдХрд░рддे рдеे। 


рд▓ेрдХिрди рдЕрдм рдХुрдЫ рд╕рджिрдпों рд╕े #рдмाрд▓рдХेрд╢्рд╡рд░, #рдкृрде्рд╡ीрдиाрде, #рдХैрд▓ाрд╢ рдФрд░ #рд░ाрдЬрд░ाрдЬेрд╢्рд╡рд░ рдиाрдордХ рдХेрд╡рд▓ 4 рд╣ी рд╢िрд╡ рдоंрджिрд░ рд╢ेрд╖ рд╣ैं। 5рд╡ें рд╢िрд╡ рдоंрджिрд░ рдХो рд╕рджिрдпों рдкूрд░्рд╡ рдХрдм्рд░ рдоें рдмрджрд▓ рджिрдпा рдЧрдпा। рд╕्рдкрд╖्рдЯрддः рд╡рд╣ 5рд╡ां рд╢िрд╡ рдоंрджिрд░ рдЖрдЧрд░ा рдХे рдЗрд╖्рдЯрджेрд╡ #рдиाрдЧрд░ाрдЬ_рдЕрдЧ्рд░ेрд╢्рд╡рд░_рдорд╣ाрджेрд╡_рдиाрдЧрдиाрдеेрд╢्рд╡рд░ рд╣ी рд╣ैं, рдЬो рдХि рддेрдЬोрдорд╣ाрд▓рдп рдоंрджिрд░ рдЙрд░्рдл рддाрдЬрдорд╣рд▓ рдоें рдк्рд░рддिрд╖्рдаिрдд рдеे।


рдпрд╣ рд▓ेрдЦ #рд╢्рд░ी_рдкुрд░ुрд╖ोрдд्рддрдо_рдиाрдЧेрд╢_рдУрдХ рдХे рдЕрдиुрд╕ंрдзाрди рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ै।

➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖

ЁЯСЙTejomahalaya...

In history books, it is taught that the construction of the Taj Mahal began in 1632 and was completed around 1653.

Now think about this: when Mumtaz died in 1631, how could she have been buried in the Taj Mahal in 1631, when construction itself supposedly started only in 1632? These are fabricated stories written by British and Muslim historians in the 18th century.

In reality, in 1632 the work began to give an already existing Hindu temple an Islamic appearance. In 1649, its main gateway was built, on which verses from the Quran were inscribed. Above this main gate is a small dome-shaped pavilion in Hindu architectural style, appearing extremely grand. Minarets were erected around it, and the fountains in front were rebuilt.

J. A. Mandelslo, in his memoirs Voyages and Travels into the East Indies, written seven years after Mumtaz’s death, mentioned Agra but made no reference to the construction of the Taj Mahal. According to Tavernier, if 20,000 laborers had been working for 22 years on such a massive structure, Mandelslo would certainly have mentioned it.

Carbon dating of a piece of wood from the river-facing door of the Taj, conducted in an American laboratory, revealed that it was about 300 years older than Shah Jahan’s time. Since the doors of the Taj had been broken open and replaced multiple times by Muslim invaders since the 11th century, the Taj is likely much older. In fact, it is said to have been built in 1115 AD—about 500 years before Shah Jahan.

The metal finial atop the Taj dome is a complete kumbha (urn) in the shape of a trident. At its pinnacle is a coconut-like structure, with two bent mango leaves at the base and an urn below it. Together with the crescent, this forms the shape of a trident.

Such finials are seen on Hindu and Buddhist temples. From the center of the dome once hung a chain of eight metals, which originally held a golden pot for water abhisheka (ritual offering) over the Shiva lingam. This pot was taken away to Shah Jahan’s treasury, leaving only the chain. Later, Lord Curzon had a lamp hung from it, which still remains there today.

Why was a tomb called a “Mahal” (palace)? Why was a mausoleum referred to as a palace? The reason is that an already existing palace was converted into a tomb. While converting it, its name was not changed. That is where Shah Jahan erred. In none of the official or royal documents or newspapers of that era is the term Taj Mahal mentioned. Interpreting “Taj Mahal” as “Taj-e-Mahal” is absurd.

The word Mahal is not an Islamic word. In Arabia, Iran, Afghanistan, or elsewhere, there is not a single mosque or tomb that carries “Mahal” in its name.


It is also false that it was named after Mumtaz Mahal, because her real name was Mumtaz-ul-Zamani. Had it been truly named after her, there would have been no reason to drop the “Mum” from “Mumtaz.”


Vincent Smith, in his book Akbar the Great Moghul, writes that Babur in 1530 spent his last days at the “garden palace” in Agra. That garden palace was the same Taj Mahal. It was so vast and magnificent that no other palace in India could match it. Babur’s daughter Gulbadan, in her historical account Humayun-nama, refers to the Taj as the “Mystic House.”


The construction of the Taj Mahal is said to have taken place during the reign of Raja Parmardideva in 1155 AD, on Ashwin Shukla Panchami, a Sunday. Later, Muhammad Ghori and other Muslim invaders plundered it, breaking its doors repeatedly. Hindus repaired it multiple times, but could not defend it for long. Originally, this palace was much larger than the present Taj Mahal and had three domes.


In the ancient text Vishwakarma Vastu Shastra, a Shiva lingam called “Tej-Linga” is described. The Taj Mahal once enshrined this Tej-Linga, hence its name was Tejomahalaya.


During Shah Jahan’s time, many European travelers referred to the structure as Taj-e-Mahal, a name close to its original Sanskrit-derived form Tejomahalaya. Shah Jahan and Aurangzeb, however, carefully avoided this term, instead calling it simply a “sacred mausoleum.”


According to P. N. Oak, many Mughal royals such as Humayun, Akbar, Mumtaz, Itmad-ud-Daulah, and Safdarjung were buried in confiscated Hindu palaces or temples.


It must therefore be acknowledged that Mumtaz was interred in a pre-existing temple-palace called the Taj, and not that the Taj was built after her burial. The term Taj Mahal is a distortion of Tejomahalaya. Inside this temple once stood the deity Agreshwar Mahadev.


Observation shows that the crypt chamber is plain, lined only with white marble, while the upper floors and cenotaph chamber are beautifully decorated with floral designs. This clearly indicates that the crypt was originally the garbhagriha (sanctum) of a Shiva temple. The marble screen around the cenotaphs bears 108 kalasha designs, and another 108 stand atop it. The number 108 is sacred in Hindu tradition.


Tejomahalaya, also known as Taj Mahal, was originally dedicated to Nagnatheshwar, whose jaladhari was entwined with serpent-like designs. The temple was situated in a massive palace complex. Agra itself was once called Angira, after sage Angira, a devotee of Lord Shiva.


From ancient times, five Shiva temples existed in Agra. For centuries, the residents worshiped there. Today only four remain—Balkeshwar, Prithvinath, Kailash, and Rajarajeshwar. The fifth temple was converted into a tomb centuries ago. That fifth temple was none other than Nagraj Agreshwar Mahadev Nagnatheshwar, enshrined in the Tejomahalaya temple—now known as the Taj Mahal.


This article is based on the research of Shri Purushottam Nagesh Oak.

➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖

рдЯिрдк्рдкрдг्рдпा

рдЯिрдк्рдкрдгी рдкोрд╕्рдЯ рдХрд░ा

рдпा рдм्рд▓ॉрдЧрд╡рд░ीрд▓ рд▓ोрдХрдк्рд░िрдп рдкोрд╕्рдЯ

XEROX MEANING IN MARATHI : рдХॉрд▓ेрдЬ–рдСрдлिрд╕рдордз्рдпे рд░ोрдЬ ‘рдЭेрд░ॉрдХ्рд╕’рд╢िрд╡ाрдп рдкाрди рд╣рд▓рдд рдиाрд╣ी; рдкрдг ‘рдЭेрд░ॉрдХ्рд╕’рд▓ा рдорд░ाрдаीрдд рдХाрдп рдо्рд╣рдгрддाрдд? рдЬाрдгूрди рдШ्рдпा рдЙрдд्рддрд░...

“рдПрдХ рдЭेрд░ॉрдХ्рд╕ рджे рдиा”, рдЕрд╕ं рдо्рд╣рдгрдгाрд▒्рдпांрдиो ‘рдЭेрд░ॉрдХ्рд╕’рд▓ा рдорд░ाрдаीрдд рдХाрдп рдо्рд╣рдгрддाрдд рдоाрд╣िрддीрдпे рдХा? рдЙрдд्рддрд░ рдЬाрдгूрди рдШ्рдпा... рдЖрдкрдг рд╕рд░्рд╡ांрдиी рдХрдзी рдиा рдХрдзी рдРрдХрд▓ेрд▓ं рд╡ाрдХ्рдп, “рднрдп्рдпा, рдПрдХ рдЭेрд░ॉрдХ्рд╕ рджेрдиा” рдЗрддрдХं рд╕рд░्рд╡рд╕ाрдоाрди्рдп рдЭाрд▓ंрдп рдХी, рдд्рдпाрдоाрдЧे рдЦрд░ी рдХрд╣ाрдгी рдЖрд╣े, рд╣े рдЖрдкрдг рд╡िрд╕рд░рддो. рдХॉрд▓ेрдЬ рдЕрд╕ो, рд╕рд░рдХाрд░ी рдСрдлिрд╕ рдЕрд╕ो рдХिंрд╡ा рдЕрдЧрджी рдХोрдкрд▒्рдпाрд╡рд░рдЪं рд╕्рдЯेрд╢рдирд░ीрдЪं рджुрдХाрди, рдЭेрд░ॉрдХ्рд╕ рд╣ा рд╢рдм्рдж рдЗрддрдХा рдЕंрдЧрд╡рд│рдгी рдкрдбрд▓ाрдп рдХी, ‘рдлोрдЯो рдХॉрдкी’ рд╣ा рдоूрд│ рд╢рдм्рдж рдХुрдгाрд▓ा рдЖрдард╡рддрдЪ рдиाрд╣ी. рдкрдг рдЧंрдордд рдЕрд╢ी рдХी, рдЭेрд░ॉрдХ्рд╕ рд╣ा рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ाрдд рдЕрд░्рдеाрдЪ्рдпा рдЕрдиुрд╖ंрдЧाрдиे рд╡ाрдкрд░рд▓ा рдЬाрдгाрд░ा рд╢рдм्рдж рдиाрд╣ी, рддрд░ рддे рдПрдХा рдЕрдоेрд░िрдХрди рдХंрдкрдиीрдЪं рдиाрд╡ рдЖрд╣े, рдЬ्рдпाрдиं рдЬрдЧрднрд░ाрдд рдХॉрдкी рдорд╢ीрдирдЪं рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдиिрд░्рдоाрдг рдХेрд▓ं. резрепрейрео рдордз्рдпे рдЪेрд╕्рдЯрд░ рдХाрд░्рд▓рд╕рди рдиाрд╡ाрдЪ्рдпा рд╕ंрд╢ोрдзрдХाрдиं ‘рдЭेрд░ोрдЧ्рд░ाрдлी’ рдиाрд╡ाрдЪी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рд╢ोрдзрд▓ी рдЖрдгि рд╢ाрдИ рдХिंрд╡ा рдХाрд░्рдмрди рдкेрдкрд░рд╢िрд╡ाрдп рдХॉрдкी рдХाрдврдгं рд╢рдХ्рдп рдЭाрд▓ं. рдпाрдЪ рддंрдд्рд░рдЬ्рдЮाрдиाрд╡рд░ рдЖрдзाрд░िрдд ‘XEROX 914’ рдиाрд╡ाрдЪं рдкрд╣िрд▓ं рдк्рд▓ेрди рдкेрдкрд░ рдХॉрдкिрдпрд░ рдорд╢ीрди резрепрелреп рдордз्рдпे рдЖрд▓ं рдЖрдгि рддे рдЗрддрдХं рдЧाрдЬрд▓ं рдХी, рдХंрдкрдиीрдЪं рдиाрд╡рдЪ XEROX CORPORATION рдкрдбрд▓ं. рдпा рдорд╢ीрдирдЪ्рдпा рдЕрдлाрдЯ рдпрд╢ाрдоुрд│े ‘рдЭेрд░ॉрдХ्рд╕’ рд╣ा рд╢рдм्рдж рд╣рд│ूрд╣рд│ू ‘рдлोрдЯो рдХॉрдкी’рд╕ाрдаी рдкрд░्рдпाрдп рдмрдирд▓ा рдЖрдгि рд▓ोрдХांрдЪ्рдпा рдЬिрднेрд╡рд░ рддो рдХाрдпрдордЪा рдмрд╕рд▓ा. рднाрд░рддрд╣ी рдд्рдпाрд▓ा рдЕрдкрд╡ाрдж рдард░рд▓ा рдиाрд╣ी. рдпेрдеेрд╣ी “рдЭेрд░ॉрдХ्рд╕ рдХाрдвा,” ...

* рдбोрд│्рдпाрдЦाрд▓ीрд▓ рдХाрд│ी рд╡рд░्рддुрд│े...

рд╕्рдд्рд░ी / рдкुрд░ुрд╖ांрдЪ्рдпा рдбोрд│्рдпाрдЦाрд▓ीрд▓ рдХाрд│ी рд╡рд░्рддुрд│े рдЖрдгि рдЪेрд╣рд▒्рдпाрд╡рд░ीрд▓ рдХाрд│े рдбाрдЧ рджूрд░ рдХрд░рдг्рдпाрд╕ाрдаी рдШрд░рдЧुрддी рдЙрдкाрдп рдкाрд╣ुрдпाрдд... рдоिрдд्рд░ांрдиो, рд╕рд░्рд╡рдк्рд░рдердо рддुрдо्рд╣ी рдЕрдиेрдХ рджिрд╡рд╕ांрдкाрд╕ूрди рдкुрд░ेрд╢ी рдЭोрдк рдШेрдд рдирд╕ाрд▓ рддрд░ рдд्рдпाрдоुрд│े рдбोрд│्рдпाрдЦाрд▓ी рдХाрд│ी рд╡рд░्рддुрд│े рддрдпाрд░ рд╣ोрддाрдд рд╣े рдЯाрд│рдг्рдпाрд╕ाрдаी рддुрдо्рд╣ी рдкुрд░ेрд╢ी рдЭोрдк (рдХिрдоाрди рем рддे рен рддाрд╕ рд╕рд▓рдЧ) рдШ्рдпा. рд╡िрд╢्рд░ांрддी рд╣ी рдорд╣рдд्рдд्рд╡ाрдЪी рдЖрд╣े, рдд्рдпाрдоुрд│े рдбोрд│्рдпाрдЦाрд▓ीрд▓ рддाрдг рдХрдоी рд╣ोрдКрди рддे рдХाрд│े рдкрдбрдгाрд░ рдиाрд╣ीрдд. ЁЯСЙрд╕рдХाрд│ी рдЪрд╣ा рдХेрд▓्рдпाрдиंрддрд░ рдЪрд╣ाрдЪे (рдЪोрдеा) рдЫोрдЯे рдХрдг рдл्рд░ीрдЬрдордз्рдпे рдаेрд╡ा, рдд्рдпाрдиंрддрд░ рдеंрдб рдЭाрд▓्рдпाрд╡рд░ рдкुрд░ुрд╖ांрдиी рдбोрд│्рдпाрдЦाрд▓ी рд╣рд▓рдХ्рдпा рд╣ाрддाрдиे рдЪोрд│ा рдд्рдпाрдоुрд│े рддुрдо्рд╣ाрд▓ा рдЖрд░ाрдо рдоिрд│ेрд▓. ЁЯСЙрдЯोрдоॅрдЯोрддीрд▓ рдЕрдиेрдХ рдЧुрдг рддुрдордЪ्рдпा рдд्рд╡рдЪेрд╡рд░ीрд▓ рдХाрд│े рдбाрдЧ рдХрдоी рдХрд░рдг्рдпाрд╕ рдорджрдд рдХрд░рддाрдд, рдПрдХ рдЪрдордЪा рдЯोрдоॅрдЯोрдЪी рдкेрд╕्рдЯ рдЖрдгि рд▓िंрдмाрдЪा рд░рд╕ (резрежрдеेंрдм) рдПрдХрдд्рд░ рдХрд░ूрди рдоिрд╢्рд░рдг рддрдпाрд░ рдХрд░ाрд╡े, рд╣े рдоिрд╢्рд░рдг рдЖрдкрд▓्рдпा рдбोрд│्рдпाрдЦाрд▓ी рд▓ाрд╡ाрд╡े, рджोрди рдоिрдиिрдЯे рддрд╕ेрдЪ рдаेрд╡ाрд╡े рдд्рдпाрдиंрддрд░ рдеंрдб рдкाрдг्рдпाрдиे рдзुрдКрди рдХाрдвाрд╡े. ЁЯСЙрдмрджाрдо рддेрд▓ाрдд рдЕрдиेрдХ рдЧुрдгрдзрд░्рдо рдЖрд╣ेрдд рдбोрд│्рдпा рдЬрд╡рд│ीрд▓ рдд्рд╡рдЪेрд▓ा рдпाрдЪा рд▓ाрдн рдоिрд│рддो, рдмрджाрдо рддेрд▓ाрдЪा рдиिрдпрдоिрдд рд╡ाрдкрд░ рдХेрд▓्рдпाрд╕ рдд्рд╡рдЪेрдЪा рд░ंрдЧ рдЙрдЬрд│рдг्рдпाрд╕ рдорджрдд рд╣ोрддे, рд░ाрдд्рд░ी рдбोрд│्рдпाрдЦाрд▓ी рдмрджाрдо рддेрд▓ рд▓ाрд╡ाрд╡े рд╣рд▓рдХ्рдпा рд╣ाрддाрдиे рдорд╕ाрдЬ рдХрд░ाрд╡ा рд╕рдХाрд│ी рдЙрдард▓्рдпाрдиंрддрд░ рдЪेрд╣рд░ा рдзुрд╡ाрд╡ा. ЁЯСЙрд╕्рдд्рд░ी рдкुрд░ुрд╖ांрдЪ...

*INTERVAL WALKING рдо्рд╣рдгрдЬे рдХाрдп?

рд╕ंрдкूрд░्рдг рд╢рд░ीрд░ рдиिрд░ोрдЧी рдаेрд╡рдг्рдпाрд╕ाрдаी "Interval Walking" рдЖрд╣े рдЦूрдк рдлाрдпрджेрд╢ीрд░.рд╕рдордЬूрди рдШ्рдпा рдпोрдЧ्рдп рдкрдж्рдзрдд... рдоिрдд्рд░ांрдиो, рдЗंрдЯрд░рд╡्рд╣рд▓ рдЪाрд▓рдг्рдпाрдоुрд│े рд╢рд░ीрд░ाрд▓ा рдЬाрд╕्рдд рдердХрд╡ा рдпेрдд рдиाрд╣ी рдЖрдгि рд▓рд╡рдХрд░ рд░िрдХрд╡्рд╣рд░рд╣ी рд╣ोрддे. рдЗंрдЯрд░рд╡рд▓рджрд░рдо्рдпाрди рддुрдо्рд╣ी рд╕ाрдоाрди्рдп рд╢्рд╡ाрд╕ोрдЪ्рдЫ्рд╡ाрд╕ рдХрд░рддा, рдЬ्рдпाрдоुрд│े рддुрдо्рд╣ाрд▓ा рддुрдордЪे рдлिрдЯрдиेрд╕ рдз्рдпेрдп рдЧाрдардгे рд╕ोрдкे рд╣ोрддे. рдмрд░ेрдЪ рд▓ोрдХ рдЪाрд▓рдг्рдпाрдиे рд╡рдЬрди рдХрдоी рд╣ोрдд рдиाрд╣ी рдо्рд╣рдгूрди рд╡ैрддाрдЧूрди рдЬाрддाрдд рдЖрдгि рд╢ेрд╡рдЯी рддे рдЪाрд▓рдгे рдмंрдж рдХрд░рддाрдд. рддुрдордЪ्рдпाрд╕ोрдмрддрд╣ी рдЕрд╕ेрдЪ рдХाрд╣ी рдШрдбрдд рдЕрд╕ेрд▓ рддрд░ рдЗंрдЯрд░рд╡्рд╣рд▓ рдЪाрд▓рдгे рддुрдордЪ्рдпाрд╕ाрдаी рдЙрдкрдпुрдХ्рдд рдард░ू рд╢рдХрддे. рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ, рдЗंрдЯрд░рд╡्рд╣рд▓ рд╡ॉрдХिंрдЧрдордз्рдпे (INTERVAL WALKING) рддुрдо्рд╣ाрд▓ा рд▓рд╡рдХрд░-рд▓рд╡рдХрд░ рдЪाрд▓ाрд╡े рд▓ाрдЧрддे, рдЬेрдгेрдХрд░ूрди рдЬाрд╕्рдд рдЪрд░рдмी рдЬाрд│рд▓ी рдЬाрдК рд╢рдХрддे рдЖрдгि рд╡рдЬрди рдЭрдкाрдЯ्рдпाрдиे рдХрдоी (WEIGHT LOSS) рд╣ोрддे. рдпा рдЪाрд▓рдг्рдпाрдЪ्рдпा рджрд░рдо्рдпाрди рд╢рд░ीрд░ाрд▓ा рдЕрдиेрдХ рдм्рд░ेрдХ рджिрд▓े рдЬाрддाрдд рдЖрдгि рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдм्рд░ेрдХрд╕ाрдаी рдПрдХ рд╡ेрд│ рдиिрд╢्рдЪिрдд рдХेрд▓ी рдЬाрддे. рдЗंрдЯрд░рд╡्рд╣рд▓ рдЪाрд▓рдг्рдпाрдоुрд│े рд╢рд░ीрд░ाрд▓ा рдЬाрд╕्рдд рдердХрд╡ा рдпेрдд рдиाрд╣ी рдЖрдгि рд▓рд╡рдХрд░ рд░िрдХрд╡्рд╣рд░рд╣ी рд╣ोрддे. рдЗंрдЯрд░рд╡рд▓рджрд░рдо्рдпाрди рддुрдо्рд╣ी рд╕ाрдоाрди्рдп рд╢्рд╡ाрд╕ोрдЪ्рдЫ्рд╡ाрд╕ рдХрд░рддा, рдЬ्рдпाрдоुрд│े рддुрдо्рд╣ाрд▓ा рддुрдордЪे рдлिрдЯрдиेрд╕ рдз्рдпेрдп рдЧाрдардгे рд╕ोрдкे рд╣ोрддे. рдЕрд╢ा рдк्рд░рдХाрд░े, рдЬрд░ рддुрдо्рд╣ाрд▓ा рд╡рдЬрди рдХрдоी рдХрд░ाрдпрдЪे рдЕрд╕ेрд▓, рддрд░ рдЗंрдЯрд░рд╡рд▓ рдЯ्рд░ेрдиिंрдЧ рд╣ा (INTERVAL WALKING FOR WEIGHT LOSS...