🤔 तुम्ही बाळाला 'Antibiotic औषध' देताय की भविष्यातल्या मृत्यूच एडवांस बुकिंग ?

"डॉक्टर, तो साध्या 'पॅरासिटॅमॉल'ने बरा होणार नाही हो... तुम्ही त्याला ते 'स्ट्राँग एंटीबायोटिकच द्या. उद्या मुलाची ट्रीप आहे, आम्हाला रिस्क नकोय!"

त्या सुशिक्षित बापाचं हे वाक्य ऐकून माझ्या अंगाचा तिळपापड झाला.

त्यांना 'रिस्क' नको होती. कळस म्हणजे, त्या ५ वर्षांच्या मुलाला फक्त व्हायरल सर्दी होती, आणि त्याचे वडील स्वतःच्या हाताने त्याच्या शरीरात एका 'भस्मासुरा'ला जन्म द्यायला निघाले होते.

आज मला गप्प बसणं जमणार नव्हतं.

मी पेन खाली ठेवला आणि त्यांना म्हणालो, "दादा, तुम्हाला १९४५ सालचा सर अलेक्झांडर फ्लेमिंग यांचा इशारा माहित आहे ?"

ज्या माणसाने 'पेनिसिलिन' (जगातील पहिले अँटीबायोटिक) शोधून मानवजातीला मृत्यूच्या दाढेतून वाचवलं, त्या माणसाने नोबेल पारितोषिक घेताना थरथरत्या आवाजात सांगितलं होतं...

"जो अडाणी माणूस गरज नसताना एंटीबायोटिक चा वापर करेल, तोच माणूस भविष्यात बॅक्टेरियाला 'ताकद' देईल आणि स्वतःच्या विनाशाला कारणीभूत ठरेल."

आज ८० वर्षांनंतर आपण तेच पाप करतोय. आपण फ्लेमिंगचा शोध फुकट घालवलाय.

युद्ध शरीराच्या आतलं: आपण शत्रूला 'ट्रेनिंग' देतोय!

पालकांनो, लक्ष देऊन ऐका. नेमकं काय घडतंय हे समजून घ्या, नाहीतर उद्या पश्चातापाला वेळ उरणार नाही.

१) व्हायरल vs बॅक्टेरियलv: सर्दी, खोकला, फ्लू हे ९०% वेळा व्हायरस (Virus) मुळे होतात. आणि अँटीबायोटिक्स फक्त आणि फक्त बॅक्टेरिया (Bacteria) ला मारतात. व्हायरल सर्दीवर अँटीबायोटिकचा परिणाम शून्य असतो.

२) सुपरबगचा जन्म (The Rise of Superbugs) :

जेव्हा तुम्ही साध्या सर्दीसाठी 'अँटीबायोटिक' घेता, तेव्हा ते औषध शरीरात जातं. व्हायरसला तर ते मारू शकत नाही, पण तुमच्या शरीरात जे काही छोटे-मोठे बॅक्टेरिया असतात, ते या औषधाला 'ओळखतात'.

ते बॅक्टेरिया शिकतात की, "अच्छा! हे औषध असं हल्ला करतं का? मग आम्ही आमचं चिलखत (Shield) बदलतो."

ते जंतू स्वतःमध्ये बदल करतात (Mutation). ते आता साधे जंतू राहत नाहीत, ते 'सुपरबग्स' (Superbugs) बनतात.

आणि एकदा का हा 'सुपरबग' तयार झाला की, मग जगातलं कोणतंच औषध, अगदी 'ब्रह्मास्त्र' समजली जाणारी महागडी अँटीबायोटिक्स सुद्धा त्याला मारू शकत नाहीत.

हा विनोद नाही.

जागतिक आरोग्य संघटनेने (WHO) जाहीर केलंय की आपण 'Post-Antibiotic Era' कडे चाललो आहोत.

*असा काळ, जिथे :*

 *साधं गुडघ्याला लागलेलं खरचटणं सुद्धा सेप्टिक होऊन जीव घेईल.*

 *सिझेरियन डिलिव्हरी किंवा साधी शस्त्रक्रिया करणं अशक्य होईल, कारण टाके पिकल्यावर द्यायला नवीन एंटियोबायोटिकच नसेल.*

 *ज्या Azithromycin किंवा Amoxiclav च्या बाटल्या किंवा गोळ्या तुम्ही आज चॉकलेटसारख्या खाताय, त्या उद्या साखरेच्या गोळ्यांसारख्या निरुपयोगी ठरतील.*

पालकांनो, हा हट्ट म्हणजे 'आत्मघात' आहे!

माझ्या ओपीडीमध्ये अनेक पालक येतात, "डॉक्टर, दोन दिवसांत बरं करा."

अहो, शरीर काय 'मॅगी नूडल्स' आहे का दोन मिनिटांत शिजायला?

व्हायरल सायकल (Viral Cycle) ही ५ ते ७ दिवसांची असते. शरीराची रोगप्रतिकारशक्ती (Immunity) त्या व्हायरसशी लढते, आणि हे युद्ध नैसर्गिक आहे. त्याला अँटीबायोटिकचा शॉर्टकट मारून तुम्ही तुमच्या मुलाची 'नॅचरल इम्युनिटी' कायमची संपवत आहात.

तुमची जबाबदारी (The Action Plan) :

जर तुम्हाला तुमच्या मुलाचं आयुष्य सुरक्षित ठेवायचं असेल, तर आजपासून हे ३ नियम पक्के लिहून ठेवा:

१) कधीच मागणी करू नका : डॉक्टरांकडे जाऊन तशी गरज नसताना "लवकर बरं होण्यासाठी स्ट्राँग एंटीबायोटिक औषध द्या" असं म्हणणं म्हणजे "माझ्या मुलाला विष द्या" म्हणण्यासारखं आहे. डॉक्टरांवर विश्वास ठेवा. जर त्यांनी म्हटलं "हे व्हायरल आहे, अँटीबायोटिक नको," तर निमूटपणे ऐका.

२) अर्धवट कोर्स सोडू नका : जर खरंच गरज म्हणून अँटीबायोटिक सुरू केलं, तर बाळ २ दिवसात बरं वाटलं तरी कोर्स (५ किंवा ७ दिवस) पूर्ण कराच. अर्धवट औषध सोडणं म्हणजे शत्रूला अर्धमेलं सोडून पुन्हा हल्ला करायला आमंत्रण देणं.

३) जुनी चिठ्ठी (Prescription) वापरू नका : मागच्या सर्दीला दिलेलं औषध या सर्दीला वापरू नका. प्रत्येक आजार वेगळा असतो.

त्या वडिलांना मी एंटीबायोटिक दिलं नाही. त्यांना राग आला तरी चालेल, पण मी एका 'सुपरबग'ला जन्म देणार नाही.

आज तुम्ही थोडा त्रास सहन केला नाही, तर उद्या तुमचा मुलगा आयसीयू (ICU) मध्ये असेल आणि डॉक्टर हतबल होऊन सांगतील, "सॉरी, कोणतंच एंटीबायोटिक लागू पडत नाहीये."

ती वेळ येऊ द्यायची नसेल, तर विज्ञानाचा आदर करा. संयम पाळा.

कारण, अँटीबायोटिक्स संपली आहेत.पुढची पिढी वाचवायची असेल तर आताच सुधरावे लागेल, नाहीतर ती पिढी आपल्याला माफ करणार नाही.

डॉ. सुजित भरत पाटील

बालरोगतज्ज्ञ, पुणे

➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖